<?xml version="1.0" encoding="windows-1251"?>
<FictionBook xmlns="http://www.gribuser.ru/xml/fictionbook/2.0" xmlns:l="http://www.w3.org/1999/xlink">
 <description>
  <title-info>
   <genre>sci_linguistic</genre>
   <author>
    <first-name>В</first-name>
    <middle-name>В</middle-name>
    <last-name>Шаповал</last-name>
   </author>
   <book-title>Краткий цыганско-русский разговорник</book-title>
   <annotation>
    <p>80 фраз на 4 важнейших цыганских диалектах, распространенных в Европе и Америке</p>
   </annotation>
   <date></date>
   <lang>ru</lang>
  </title-info>
  <document-info>
   <author>
    <nickname>Lykas</nickname>
   </author>
   <program-used>FictionBook Editor Release 2.6</program-used>
   <date value="2023-03-30">30 March 2023</date>
   <id>75ABA7F0-5F76-4116-B03C-0D0CC0FB2339</id>
   <version>1.0</version>
   <history>
    <p>1.0 — создание файла Lykas</p>
   </history>
  </document-info>
 </description>
 <body>
  <section>
   <title>
    <p>В.В. Шаповал</p>
    <p>Краткий цыганско-русский разговорник</p>
   </title>
   <p>80 фраз на 4 важнейших цыганских диалектах, распространенных в Европе и Америке</p>
   <p>ПРЕДИСЛОВИЕ</p>
   <p>Цыганский язык является не только языком народа, уникального по одаренности и душевным качествам, но и сам по себе уникален в том отношении, что это единственный язык в Европе, который относится к индийской семье языков. Начиная с XV века, предки цыган покидали Византию и расселялись по европейским странам. В XIX веке стало расти цыганское население Америки. Сейчас цыган можно встретить практически везде, кроме разве что Антарктиды и Японии. И всюду цыгане рады хорошим людям. </p>
   <p>Если Вы цыган, то это скромное пособие поможет Вам общаться со своими собратьями по всему миру. </p>
   <p>Если Вы интересуетесь цыганским языком, то эти страницы послужат Вам подспорьем при общении с представителями древнего и загадочного народа Ромов. </p>
   <p>Вам, конечно, интересно, сколько же всего важнейших диалектов существует в языке Ромов? Примерно двенадцать. И у каждого несколько говоров. Так что, сами понимаете, это только малая часть сокровищ. </p>
   <p>В пособии представлены: </p>
   <p>0. фразы в русском переводе, а также их соответствия на четырех диалектах цыганского языка, а именно: </p>
   <p>1. в русской кириллической графике на диалекте русских (московских) цыган, в основном понятном и цыганам Польши, Белоруссии, Сибири (далее следует транскрипция произношения фразы латиницей); </p>
   <p>2. в центрально-европейской латинской графике на диалекте словацких цыган, распространенном в Чехии, близком и понятном вышеперечисленным и родственном украинско-цыганскому (далее следует транскрипция произношения русскими буквами); </p>
   <p>3. в русской кириллической графике на диалекте русских кэлдэраров, в основном понятном и родственным группам влашских цыган Венгрии, Румынии, Балкан, Польши, Франции, Америки (далее следует транскрипция произношения фразы латиницей); </p>
   <p>4. в центрально-европейской латинской графике на диалекте влашских цыган, близком и понятном вышеперечисленным и распространенном в Америке (далее следует транскрипция произношения русскими буквами); </p>
   <p>5. Английский перевод фразы. </p>
   <p>Пояснение: в электронной версии латиницы знаки для "ч, ш, ж" заменены соответственно на C, S, Z, русское "ы" в транскрипции передано как ".i", разделены сложные знаки, напр. чешское нь передано как n'. </p>
   <p>Бахт Тукэ! - Удачи! </p>
   <p>ДА - НЕТ. НЕ ПОНИМАЮ. - YES - NO. I DON'T UNDERSTAND. </p>
   <p>001. </p>
   <p>0. Да! </p>
   <p>1. Аи! [ai!] </p>
   <p>2. Ha (he, ova)! [hа! (hэ! ова!)] </p>
   <p>3. hэй! [hej!] </p>
   <p>4. Ava! [ава!] </p>
   <p>5. Yes! </p>
   <p>002. </p>
   <p>0. Нет! </p>
   <p>1. Нат! [nat!] </p>
   <p>2. Na! [на!] </p>
   <p>3. На! [na!] </p>
   <p>4. Na! (NiCi) [на! ничь!] </p>
   <p>5. No! </p>
   <p>003. </p>
   <p>0. Да! Я говорю по-цыгански. </p>
   <p>1. Аи! Мэ ракирава Романэс. [ai! me rakirav Romanes] </p>
   <p>2. Ha (he, ova)! Me phenav / vakerav Romanes. [hа! (ова!) мэ пхэнав / вакэрав Романэс] </p>
   <p>3. hэй! Ме мотховав Рроманес. [hej! m'e mothovav Rroman'es] </p>
   <p>4. Ava! me phenav / mothovav Rromanes. [ава! Мэ пхэнав / мотховав Рроманэс. </p>
   <p>5. Yes! I speak Romani. - No! I don't understand Romani. </p>
   <p>004. </p>
   <p>0. Нет! Я не понимаю по-цыгански. </p>
   <p>1. Нат! Мэ на полава Романэс. [nat! me na polava Romanes] </p>
   <p>2. Na! Me na dZanav / na achal'uvav Romanes! [на! мэ на джянав / на ахалював Романэс] </p>
   <p>3. На! Ме чи жянав / чи hалював Рроманес. [na! me Ci Z'anav / Ci hal'uvav Rroman'es] </p>
   <p>4. Na! me Ci Zanav / Ci hal'uvav Rromanes [на! мэ чи жянав / чи hалював Рроманэс.] </p>
   <p>5. No! I don't understand Romani. </p>
   <p>005. </p>
   <p>0. Да! Правда. </p>
   <p>1. Аи! Чячё! [ai! CaCo.] </p>
   <p>2. Ha (he, ova)! CaCo. [hа! (hэ! ова!) чячо] </p>
   <p>3. hэй! Чячё! [hej! CaCo.] </p>
   <p>4. Ava! CaCo. [ава! чячо] </p>
   <p>5. Yes! It's true. </p>
   <p>006. </p>
   <p>0. Да! Хорошо. </p>
   <p>1. Аи! Мишто! [ai! miSto.] </p>
   <p>2. Ha (he, ova)! MiSto. [hа! (hэ! ова!) мишто] </p>
   <p>3. hэй! Мишто! [hej! miSto.] </p>
   <p>4. Ava! MiSto. [ава! мишто] </p>
   <p>5. Yes! It's O.K. </p>
   <p>007. </p>
   <p>0. Нет! Нельзя. </p>
   <p>1. Нат! Нашты [nat! NaSt.i] </p>
   <p>2. Na! NaSt'i(k) [на! наштик] </p>
   <p>3. На! Най слободо [na! haj slobodo] </p>
   <p>4. Na! NaSt'i [на! нашти!] </p>
   <p>5. No! It's not possible. </p>
   <p>ПРИВЕТСТВИЯ. - GREETINGS. </p>
   <p>008 </p>
   <p>0. Добрый день! </p>
   <p>1. Лачё дывэс! [latS'o dives] </p>
   <p>2. O laCho d'ives! [о лачхо дивэс] </p>
   <p>3. Лашё дес! [laS'o d'es] </p>
   <p>4. O laSo des! [O лаш'o дэс] </p>
   <p>5. Nice day! (=Hallo!) </p>
   <p>009 </p>
   <p>0. Как сам? Как (ты) живешь? </p>
   <p>1. Сыр (ту) дживэса? [s.ir tu dZ'vesa] </p>
   <p>2. Sar san? Sar dZives? [сар сан? сар дживэс?] </p>
   <p>3. Сар траис ту?[sar trajis tu?] </p>
   <p>4. Sar trajis? [сар траис] </p>
   <p>5. How are you? (=Hallo!) </p>
   <p>010 </p>
   <p>0. Хорошо! Прекрасно! Богато! </p>
   <p>1. Мишто! Шукар! (Шукир!) Барвалэс! [miSto Sukar / Sukir barvales] </p>
   <p>2. MiSto! Sukar! Barvales! [мишто шукар барвалэс] </p>
   <p>3. Мишто! Шукар! (Мындро!) Барвалэс! [ miSto Sukar / m.indro barvales] </p>
   <p>4. MiSto! Sukar! (Mundro!) Barvales! [мишто шукар / мындро барвалэс] </p>
   <p>5. Well! Thanks, fine! </p>
   <p>011 </p>
   <p>0. Плохо! Неважно! </p>
   <p>1. Намишто! Нанэ шукар! [namiSto nane Sukar] </p>
   <p>2. NamiSto! Nane (nani) Sukar![намишто нанэ (нани:) шукар] </p>
   <p>3. Най мишто! Най шукар! [naj miSto naj Sukar] </p>
   <p>4. NamiSto! Naj Sukar! [намишто най шукар] </p>
   <p>5. No good! It's not O.K. </p>
   <p>ПОЖЕЛАНИЯ. - WISHES. </p>
   <p>012 </p>
   <p>0. Будь здоров (и счастлив), брат(ишка)! </p>
   <p>1. Йав састо (тэ / и бахтало), пшало(ро)! [jav sasto (te / i baxtalo), pSalo(ro)] </p>
   <p>2. Av sasto (u baxtalo), phrala / phraloro! [ав састо (у бахтало), пхрала / пхралоро!] </p>
   <p>3. Ав састо (тхай / hай бахтало), пхрала / пхралорро! [av sasto (thaj / haj baxtalo), phrala / phralo:rro] </p>
   <p>4. Av sasto (taj baxtalo), phrala / phralourro! [ав састо (тай бахтало), пхрала / пхралоурро!] </p>
   <p>5. Be healthy (and happy), brother! </p>
   <p>013 </p>
   <p>0. Будь здорова (и счастлива), сестр(ичк)а! </p>
   <p>1. Йав састы (тэ / и бахталы), пхэнэ / пхэнори! [jav sasti (te / i baxtali), phene / phenori] </p>
   <p>2. Av sast'i (u baxtal'i), phene / phenori! [ав састи (у бахтайи), пхэнэ / пхэнори!] </p>
   <p>3. Ав састи (тай / hай бахтали), пхэйэ / пхэйорры! [av sasti (taj / haj baxtali), pheje / phejo:rri] </p>
   <p>4. Av sasti (taj baxtali), pheje / phejourri! [ав састи (тай бахтали), пхэйэ / пхэйоурры!] </p>
   <p>5. Be healthy (and happy), sister! </p>
   <p>014 </p>
   <p>0. Будьте здоровы (и счастливы), цыгане! </p>
   <p>1. Йавэн(те) састэ (тэ / и бахталэ), чявалэ / чяйалэ! [javen saste (te / i baxtale), tSavale] </p>
   <p>2. Aven saste (u baxtale), Chavale! [авэн састэ (у бахтале), чхавале] </p>
   <p>3. Авен састе (тхай / hай бахтале), шявале! [av'en sast'e (thaj / haj baxtal'e), S'aval'e] </p>
   <p>4. Aven saste (taj baxtale), Savale! [авэн састэ (тай бахталэ), шавале!] </p>
   <p>5. Be healthy (and happy), Romani brothers! </p>
   <p>015 </p>
   <p>0. Будьте здоровы (и счастливы), цыганки! </p>
   <p>1. Йавэн(те) састэ (тэ / и бахталэ), чявалэ / чяйалэ! [javen saste (te / i baxtale), tSajale] </p>
   <p>2. Aven saste (u baxtale), Chajale! [авэн састэ (у бахтале), чхайале] </p>
   <p>3. Авен састе (тхай / hай бахтале), шейале! [av'en sast'e (thaj / haj baxtal'e), S'ejal'e] </p>
   <p>4. Aven saste (taj baxtale), Sejale! [авэн састэ (тай бахталэ), шейале!] </p>
   <p>5. Be healthy (and happy), Romani sister! </p>
   <p>ЗНАКОМСТВО. - INTRODUCING. </p>
   <p>016 </p>
   <p>0. Скажи, как тебя зовут? </p>
   <p>1. Пхэн, сыр тут кхарна / кхарэна? [phen s.ir tut kharna / kharena] </p>
   <p>2. Phen, sar tut viCinen (sar tuke o nav) [пхэн сар ту вичинэн (сар тукэ о нав)] - (букв.: "как тебе имя?") </p>
   <p>3. Пхен, сар (ту) бушёс? [ph'en sar (tu) buS'os] - (букв.: "как ты зовёшься?") </p>
   <p>4. Phen, sar (tu) buSos?! [пхен, сар (ту) буш'oс] </p>
   <p>5. Say, what's your name? </p>
   <p>017 </p>
   <p>0. Меня зовут... </p>
   <p>1. Ман кхарна / кхарэна? [man kharna / kharena] </p>
   <p>2. Man viCinen... (… hin mange o nav) [ман вичинэн.. (... хин мангэ о нав)] - (букв.: "... мне имя?") </p>
   <p>3. Ме бушював… [M'e buS'uvav…] - (букв.: "я зовусь...") </p>
   <p>4. Me buSuvav… [Мэ буш'ував…] </p>
   <p>5. My name is … </p>
   <p>018 </p>
   <p>0. Скажи, кто ты? Цыган или нет? </p>
   <p>1. Пхэн, кон ту (сан)? Ром или гаджё? [phen kon tu (san) rom ili gadZ'o] </p>
   <p>2. Phen, kоn (tu) sal? O Rom vaj o gadZ'o? [пхэн кон ту сал о ром вай о гаджё] </p>
   <p>3. Пхен, ко ту сан? О Рром вай о гажё? [ph'en ko tu san o rrom vaj o gaZ'o] </p>
   <p>4. Phen, kon (tu) sal / san? O Rrom vaj o gaZ'o? [пхэн ко (ту) сал / сан о рром вай о гажё] </p>
   <p>5. Say, who are you? Either a Rom, or a Gaujo? </p>
   <p>019 </p>
   <p>0. Я - Ром (цыган). </p>
   <p>1. Мэ (сом) Ром [me (som) rom] </p>
   <p>2. Me som o Rom [мэ сом о ром] </p>
   <p>3. Ме сым о Рром [m'e s.im o rrom] </p>
   <p>4. Me sim o Rrom [мэ сим о рром] </p>
   <p>5. I am a Rom </p>
   <p>020 </p>
   <p>0. Скажи, кто ты? Цыганка или нет? </p>
   <p>1. Пхэн, кон ту (сан)? Ромны или гаджи? [phen kon tu (san) romni ili gadZ'i] </p>
   <p>2. Phen, kоn (tu) sal? E Romn'i vaj o gadZ'i? [пхэн кон ту сал э ромни вай э гаджи] </p>
   <p>3. Пхен, ко ту сан? Э Рромни вай э гажи? [ph'en ko tu san e rromni vaj e gaZ'i] </p>
   <p>4. Phen, kon (tu) sal / san? E Rromni vaj e gaZi? [пхэн ко (ту) сал / сан э рромни вай э гажи] </p>
   <p>5. Say, who are you? Either a Romani woman, or a Gaujo woman? </p>
   <p>021 </p>
   <p>0. Да, я цыганка. </p>
   <p>1. Мэ (сом) Ромны [me (som) romn.i] </p>
   <p>2. Me som e Romn'i [мэ сом э ромни] </p>
   <p>3. Ме сым э Рромни [m'e s.im e rromni] </p>
   <p>4. Me sim e Rromni [мэ сим э рромни] </p>
   <p>5. I am a Romani woman </p>
   <p>022 </p>
   <p>0. Скажи, чей ты (из какого рода)? </p>
   <p>1. Пхэн, конэскиро ту (сан)? [phen koneskiro tu (san)] </p>
   <p>2. Phen, kaskero (tu) sal? [пхэн каскэро ту сал] </p>
   <p>3. Пхен, кахко ту сан? [ph'en kaxko tu san] </p>
   <p>4. Phen, kasko (tu) sal / san? [пхэн каско (ту) сал / сан] </p>
   <p>5. Say, what's your clan name? </p>
   <p>ОБРАЩЕНИЯ. - FORMULAE OF ADDRESSING. </p>
   <p>023 </p>
   <p>0. Счастья тебе (вам)! </p>
   <p>1. Бахт тукэ (тумэнгэ)! [baxt tuke / tumenge] </p>
   <p>2. Bacht tuke (tumenge)! [бахт тукэ / тумэнгэ] </p>
   <p>3. Э бахт тукэ (туменгэ)! [e baxt tuke / tum'enge] </p>
   <p>4. E baxt tuke (tumenge)! [э бахт тукэ / тумэнгэ] </p>
   <p>5. Have a good chance! Successes! </p>
   <p>024 </p>
   <p>0. Добро пожаловать! </p>
   <p>1. Мишто йавьян! [miSto javjan] </p>
   <p>2. MiSto avl'an? [мишто авлян] </p>
   <p>3. Мишто авилян! [miSto avil'an] </p>
   <p>4. MiSto avilan! [мишто авилян!] </p>
   <p>5. Welcome! </p>
   <p>025 </p>
   <p>0. Пусть даст Бог счастья (доброй удачи)! </p>
   <p>1. Тэ дэл о Дэвэл э бахт лачи! [te del o Devel e baxt laCi] </p>
   <p>2. Te del o Devel e baxt laChi! [тэ дэл о Дэвэл э бахт лачхи!] </p>
   <p>3. Те дел о Дел э бахт лаши!! [t'e d'el o D'el e baxt laS'i] </p>
   <p>4. Te del o Del e baxt laSi! [Тэ дэл о Дэл э бахт лаши!!] </p>
   <p>5. May God give you good luck! </p>
   <p>026 </p>
   <p>0. Оставайся (оставайтесь) с Богом! </p>
   <p>1. Йач(ен) Дэвлэса!! [jaC Devlesa] </p>
   <p>2. ACh(en) Devleha! [ач(эн) Дэвлэ"а] </p>
   <p>3. Ащ(ен) Девлеса!! [aS'(en) D'evl'esa] </p>
   <p>4. AS(en) Devlesa! [ач(эн) Дэвлэса] </p>
   <p>5. Live with God! </p>
   <p>СЕМЬЯ. - FAMILY. </p>
   <p>027 </p>
   <p>0. Кто твой отец? </p>
   <p>1. Кон тыро дад? [kon t.iro dat?] </p>
   <p>2. Kon hin tiro dad? [кон hин тирo дат?] </p>
   <p>3. Кон сы тё дад? [kon si t'o dat?] </p>
   <p>4. Kon si C'o (Cirro) dad? [Кон сы ч'о дад?] </p>
   <p>5. Who is your father? </p>
   <p>028 </p>
   <p>0. Кто твоя мама? </p>
   <p>1. Кон тыри дай? [kon t.iri daj?] </p>
   <p>2. Kon hin tiri daj? [кон hин тири дай?] </p>
   <p>3. Кон сы ти дей? [kon si ti d'ej?] </p>
   <p>4. Kon si C'i (Cirri) dej? [Кон сы чи дэй?] </p>
   <p>5. Who is your mother? </p>
   <p>029 </p>
   <p>0. Сколько у тебя братьев и сестер? </p>
   <p>1. Кицы сы тутэ пшала и пхэня? [kits.i si tute phrala i phen'a?] </p>
   <p>2. Keci hin tut phrala phen'a? [Кэци сы тут пхрала пхэня] </p>
   <p>3. Кэци сы тут пхрал тхай пхэйя [Keci si tut phral thaj pheja] </p>
   <p>4. Ket't'i si tu phral taj phen'a? [Кэтти сы туд пхрал тай пхэня] </p>
   <p>5. How many brothers and sisters do you have? </p>
   <p>030 </p>
   <p>0. Сколько у тебя сыновей и дочек? </p>
   <p>1. Кицы сы тутэ чяворэ и чяйорья? [kits.i si tute tSavore i tSajor'ja?] </p>
   <p>2. Keci hin tut Chavore u Chajor'ja? [Кэци сы тут чхаворэ у чхайорья] </p>
   <p>3. Кэци сы тут шяворрэ тхай щейо:рра [Keci si tut S'avourre thaj S'ejourra] </p>
   <p>4. Ket't'i si tu tSavore i tSajor'ja? [Кэтти сы ту шаворэ тай шейора] </p>
   <p>5. How many sons and daughters do you have? </p>
   <p>031 </p>
   <p>0. У меня... </p>
   <p>1. Мандэ исы... [mande is.i… ] </p>
   <p>2. Mande hin… [мандэ hин... ] </p>
   <p>3. Манде сы... / Сы ма ман... [mand'e si… / si ma man …] </p>
   <p>4. Mande si… [мандэ си... ] </p>
   <p>5. I have (got)… </p>
   <p>ДОРОГА. - TRIP. </p>
   <p>032 </p>
   <p>0. Куда направляются Ромы (цыгане)? </p>
   <p>1. Кай (карик) джяна Романэ чявэ? [kaj dZan Romane tSave] </p>
   <p>2. Kaj dZan o Romane Chave? [кай джян о романэ чхавэ] </p>
   <p>3. Кай жян эл Рромане шяве! [kaj Z'an el Rroman'e S'av'e] </p>
   <p>4. Ka(j) Zan e(l) Rromane Save? [кай жян эл Рроманэ шявэ] </p>
   <p>5. Do not forget (it)! </p>
   <p>033 </p>
   <p>0. Они направляются в большой город. </p>
   <p>1. Йонэ джяна дро баро форо. </p>
   <p>2. Jone dZan kijo baro foros. [йонэ джян кийо баро форос] </p>
   <p>3. Вон жян ко баро форо. </p>
   <p>4. Von dZan ko baro foro. </p>
   <p>5. They are going to the big city. </p>
   <p>034 </p>
   <p>0. Идете с ними (с нами). </p>
   <p>1. Авэн(те) лэнца (амэнца)! </p>
   <p>2. Aven lenca (amenca)! [авэн лэнца (амэнца)] </p>
   <p>3. Авен (туме) ленца (аменца)! </p>
   <p>4. Aven Zas lenca! </p>
   <p>5. Follow them (us)! </p>
   <p>035 </p>
   <p>0. Не смотри! Не смотрите! </p>
   <p>1. На дыкх! На дыкхэн(те)! [na d.ik na d.ikhenti] </p>
   <p>2. Ma dikh! Ma dikhen! [ма дик ма дикхэн] </p>
   <p>3. На дикх! На дикхэн(та)! [[na dik na dikhenta]] </p>
   <p>4. Na dikh! Na dikhen! [на дык на дыкхэн] </p>
   <p>5. Don't look. (Sing. &amp; Plur.) </p>
   <p>036 </p>
   <p>0. Не говори! Не говорите! </p>
   <p>1. На ракир! На ракирэн(те)! [na rakir na rakirenti] </p>
   <p>2. Ma vaker! Ma vakeren! [ма вакэр ма вакэрэн] </p>
   <p>3. На пхен! На пхенен(туме)! [na ph'en na ph'en'en tum'e] </p>
   <p>4. Na phen! Na rakiren! [на пхэн на ракирэн] </p>
   <p>5. Don't say. (Sing. &amp; Plur.) </p>
   <p>037 </p>
   <p>0. Не спрашивай! Не спрашивайте! </p>
   <p>1. На пхуч! На пхучэн(те)! [na phuC na phuCenti] </p>
   <p>2. Ma phuC! Ma phuCen! [ма вакэр ма вакэрэн] </p>
   <p>3. На пущ! На пущен(туме)! [[na puS' na puS'en tum'e]] </p>
   <p>4. Na puS! Na puSen! [на пущ на пущен] </p>
   <p>5. Don't ask about it. (Sing. &amp; Plur.) </p>
   <p>038 </p>
   <p>0. Пусть даст Бог добрый путь)! </p>
   <p>1. Тэ дэл о Дэвэл о дром лачо! [te del o Devel o drom laCо] </p>
   <p>2. Te del o Devel o drom laChо! [тэ дэл о Дэвэл о дром лачхо!] </p>
   <p>3. Те дел о Дел о дром лашё!! [t'e d'el o D'el o drom laS'о] </p>
   <p>4. Te del o Del o drom laSо! [Тэ дэл о Дэл о дром лашо!!] </p>
   <p>5. May God give you good trip! </p>
   <p>039 </p>
   <p>0. Иди (Идите) с Богом! </p>
   <p>1. Джя(н) Дэвлэса!! [dZ'a Devlesa] </p>
   <p>2. DZa(n) Devleha! [джя(н) Дэвлэ"а] </p>
   <p>3. Жя(н туме) Девлеса!! [Z'a (n) D'evl'esa] </p>
   <p>4. Za(n) Devlesa! [жя(н) Дэвлэса] </p>
   <p>5. Leave with God! </p>
   <p>040 </p>
   <p>0. Мы пришли домой. </p>
   <p>1. Рисиям кхэрэ. [risijam khere] </p>
   <p>2. Avl'am khere pale. [авлям кхэрэ пале] </p>
   <p>3. Арэхлем кхэре. [arehlem khere] </p>
   <p>4. Areslem khere. [aрэслем кхэрэ] </p>
   <p>5. We have got at home. </p>
   <p>041 </p>
   <p>0. Прошу, иди со мной. </p>
   <p>1. Мангава тэ йавэс манца. [mangav te aves manca] </p>
   <p>2. Mangav te aves manca [мангав тэ авэс манца] </p>
   <p>3. Мангав те авес манца [mangav t av'es manca] </p>
   <p>4. Mangav ke aves manca [мангав кэ авэс манца] </p>
   <p>5. I want you to come with me. </p>
   <p>042 </p>
   <p>0. Иди сюда. </p>
   <p>1. Йав кэ мэ. [jav ke me] (букв. "ко мне") </p>
   <p>2. Av arde [ав ардэ] </p>
   <p>3. Ав орде [av ord'e] </p>
   <p>4. Av varde [ав ардэ] </p>
   <p>5. Come to me. </p>
   <p>ЗА СТОЛОМ. - EATING. </p>
   <p>043 </p>
   <p>0. Я голоден (голодна). </p>
   <p>1. Мэ (сом) бокхало (бокхалы) [me (som) bokhalo (bokhal.i)] </p>
   <p>2. Me som bokhalo (bokhal'i) [мэ сом бокхало (бокхали)] </p>
   <p>3. Ме сым бокхало (бокхали) [m'e s.im bokhalo (bokhal'i)] </p>
   <p>4. Me sim bokhalo (bokhal'i) [мэ сим бокхало (бокхали)] </p>
   <p>5. I am hungry (man / woman) </p>
   <p>044 </p>
   <p>0. Я ужасно хочу пить. </p>
   <p>1. Мэрав тэ пьяв [merav te pjav] </p>
   <p>2. Merav te pijav [мэрав тэ пияв] </p>
   <p>3. Мерав тэ пяв [m'erav t'e p'av] </p>
   <p>4. Merav te pjav [мэрав тэ пяв] </p>
   <p>5. I am very thirsty </p>
   <p>045 </p>
   <p>0. Я ужасно хочу есть. </p>
   <p>1. Мэрав тэ хав [merav te xav] </p>
   <p>2. Merav te chav [мэрав тэ хав] </p>
   <p>3. Мерав тэ хав [m'erav t'e xav] </p>
   <p>4. Merav te xav [мэрав тэ хав] </p>
   <p>5. I am very hungry </p>
   <p>046 </p>
   <p>0. Возьми (купи) мне... </p>
   <p>1. Лэ (кин) мангэ... [le (kin) mange...] </p>
   <p>2. Le (cin) mange… [лэ (цин) мангэ...] </p>
   <p>3. Ле (кин) ман... [l'e (kin) man..] </p>
   <p>4. Le (kin) man(ge)… [лэ (кин) ман(гэ)...] </p>
   <p>5. Order (buy) for me… </p>
   <p>047 </p>
   <p>0. Я возьму (куплю) тебе... </p>
   <p>1. Лава (кинава) тукэ... [lava (kinava) tuke...] </p>
   <p>2. Lava (cinava) tuke … [лава (цинава) тукэ...] </p>
   <p>3. Лава (кинава) тут... [lava (kinava) tut..] </p>
   <p>4. Lava (kinava) tut(tuke)… [лава (кинава) тут(тукэ)...] </p>
   <p>5. I order (buy) for you… </p>
   <p>048 </p>
   <p>0. ... стакан чаю </p>
   <p>1. ... йэкх тахтай чяйо [jekh taxtaj Cajo] </p>
   <p>2. … jekh tachtaj Cajo [йэкх тахтай чяйо] </p>
   <p>3. ... эк тахтай чяйо [ek taxtaj Cajo] </p>
   <p>4. … ekh taxtaj Cajo [экх тахтай чяйо] </p>
   <p>5. … a glass of tea </p>
   <p>049 </p>
   <p>0. … та тарелка супу </p>
   <p>1. ... одоя пири зуми [odoja piri zumi ] </p>
   <p>2. … kadaja piri zumin [кадая пири зумин] </p>
   <p>3. ... кодя пири зуми [kod'a piri zumi ] </p>
   <p>4. … kod'a piri zumi [кодя пири зуми] </p>
   <p>5. … that dish of soup </p>
   <p>050 </p>
   <p>0. … хлеб и сливочное масло </p>
   <p>1. ... маро и ксил [maro i ksil] </p>
   <p>2. .. maro u khil [маро у кхил] </p>
   <p>3. .. о манро тхай о чил [o manro thaj o Cil] </p>
   <p>4. ... manro taj Cil [манро тхай чил] </p>
   <p>5. … bread and butter </p>
   <p>051 </p>
   <p>0. … рыбу и картофельные чипсы </p>
   <p>1. ... мачё и чипсы (пхувитко) [maCo i Cips.i (phuvitko)] </p>
   <p>2. .. maCho u phuvale [мачё у пхувале] </p>
   <p>3. .. о мащё тхай о коломпиря [o maS'o thaj kolompir'a] </p>
   <p>4. ... maSo taj kolompirja [мащё тхай коломпиря] </p>
   <p>5. … fish and chips </p>
   <p>052 </p>
   <p>0. … яичница с ветчиной </p>
   <p>1. ... дзэвэлы [dzevel.i] </p>
   <p>2. .. dzevel'i [дзэвэли] </p>
   <p>3. ... зэвэли [zevel'i] </p>
   <p>4. ... zevel'i [зэвэли] </p>
   <p>5. … ham and eggs </p>
   <p>053 </p>
   <p>0. ... большая бутыль вина </p>
   <p>1. ... йэкх бари душлы мол [jekh bari duSl.i mol] </p>
   <p>2. ... jekh baro caklos mol [экх баро цаклос мол] </p>
   <p>3. ... экх бари бутэйя мол [ekh bari buteja mol] </p>
   <p>4. ... ekh bari karafa mol [экх бари карафа мол] </p>
   <p>5. ... a large flagon of wine </p>
   <p>054 </p>
   <p>0. Друзья, пойдемте на улицу! </p>
   <p>1. Чявалэ, аваса аври! [tSavale, avasa avri] </p>
   <p>2. Chavale, avas dZas avri! [чхавале! авас джяс аври] </p>
   <p>3. Щавале! Те авас аврял! [Saval'e, t'e avas avr'al!] </p>
   <p>4. Savale, aven Zas avral! [ш'авале! Те авас аврял] </p>
   <p>5. Guys! Let go outdoors! </p>
   <p>055 </p>
   <p>0. Там мы будем петь и плясать. </p>
   <p>1. Одой амэ ласа тэ кхэлас и тэ багас. [odoj ame lasa te khelas i te bagas] </p>
   <p>2. Odoj amen gilavaha u khelaha. [одой амэн гилава"а у кхэла"а] </p>
   <p>3. Котте аме дилябаса тхай кхэласа! [Kothe am'e d'ilabasa thaj khelasa.] </p>
   <p>4. Kothe ame d'ilabasa taj khelasa.! [котхэ амэ дилябаса тай кхэласа] </p>
   <p>5. There we start to sing and dance! </p>
   <p>056 </p>
   <p>0. За твое здоровье! </p>
   <p>1. Пало тыро састыпэн! [palo t.iro sast.ipen] </p>
   <p>2. Pro sastipen! [про састипэн] </p>
   <p>3. Анда тиро састимос! [anda tiro sastimos] </p>
   <p>4. Anda C'o sastimos! [aнда чё састимос] </p>
   <p>5. Be healthy! (toast) </p>
   <p>057 </p>
   <p>0. Держи язык за зубами! </p>
   <p>1. Инкэр тыри чиб палэ данда, морэ! [Inker t.iri Cib pale danda] (букв. "держи язык за зубами") </p>
   <p>2. Ma mar la Chibaha! [ма мар ла чхиба"а] </p>
   <p>3. Э щиб никэр пала л' данд! [e S'ib niker pala l dand] (букв. "держи язык за зубами") </p>
   <p>4. Mangav te na des jekh svato! [мангав те на дес эк сфато] (букв. "прошу, ни слова") </p>
   <p>5. Shut up! I want you not to say a word! </p>
   <p>058 </p>
   <p>0. Не бойся! Не бойтесь! </p>
   <p>1. На дар! На дарэн(те)! [na dar na darenti] </p>
   <p>2. Ma dar! Ma daren! [ма дар ма дарэн] </p>
   <p>3. На дар! На дарэн(та)! [[na dar na darenta]] </p>
   <p>4. Na dar! Na daren! [на дар на дарэн] </p>
   <p>5. Don't be afraid. (Sing. &amp; Plur.) </p>
   <p>059 </p>
   <p>0. Не будь глупым (глупой)! Не будьте глупыми! </p>
   <p>1. На йав дылыно (дылыны)! На авэн(те) дылынэ! [na jav d.il.ino / d.il.ini / na aventi d.il.ine] </p>
   <p>2. Ma av dilino (dilin'i)! Ma aven! [ма ав дилино / дилини / ма авэн дилинэ] </p>
   <p>3. На ав дило (дили)! На авeн диле! [[nav dilo / dil'i / nav'en dile]] </p>
   <p>4. Na av dilo (dil'i)! Na aven dile! [нав дило / дили / навэн диле] </p>
   <p>5. Don't be silly / mad. (Sing. - man and woman - &amp; Plur.) </p>
   <p>ПОКУПКИ. - SHOPPING. </p>
   <p>060 </p>
   <p>0. Купи мне... </p>
   <p>1. Кин мангэ... [kin mange..] </p>
   <p>2. Cin mange… [цин мангэ...] </p>
   <p>3. Кин ман... [kin man..] </p>
   <p>4. Kkin man(ge)… [кин ман(гэ)...] </p>
   <p>5. Buy for me… </p>
   <p>061 </p>
   <p>0. ... мешок муки </p>
   <p>1. ... йэкх гоно йаржо [jekh gono jarZo] </p>
   <p>2. … jekh gono aro [йэк гоно аро] </p>
   <p>3. ... эк гоно аро [ek gono aro] </p>
   <p>4. … ekh gono aro [эк гоно аро] </p>
   <p>5. ... a sack of flour </p>
   <p>062 </p>
   <p>0. Возьми (купи) нам... </p>
   <p>1. Лэ (кин) амэнгэ... [le (kin) amenge...] </p>
   <p>2. Le (cin) amenge… [лэ (цин) амэнгэ...] </p>
   <p>3. Ле (кин) амен... [l'e (kin) am'en...] </p>
   <p>4. Le (kin) amen(ge)… [лэ (кин) амэн(гэ)...] </p>
   <p>5. Order (buy) for us… </p>
   <p>063 </p>
   <p>0. ... пакет яблок, луку </p>
   <p>1. ... йэкх гоноро пхаба, пурум [jekh gonoro phabа, purum] </p>
   <p>2. … jekh gonoro purum [йэк гонро пхаба пурум] </p>
   <p>3. ... эк гоноppo пхаба, пурум [ek gono:rro phabа, purum] </p>
   <p>4. … ekh gonorro phabа, purum [эк гоноурро пхаба, пурум] </p>
   <p>5. ... a packet of apples, onion </p>
   <p>064 </p>
   <p>0. Я возьму (куплю) вам... </p>
   <p>1. Лава (кинава) тумэнгэ... [lava (kinava) tumenge...] </p>
   <p>2. Lava (cinava) tumenge … [лава (цинава) тумэнгэ...] </p>
   <p>3. Лава (кинава) туме(нгэ)... [lava (kinava) tum'e...] </p>
   <p>4. Lava (kinava) tume(tumenge)… [лава (кинава) тумэн(тумэнгэ)...] </p>
   <p>5. I order (buy) for you all … </p>
   <p>065 </p>
   <p>0. ... водка чистейшая </p>
   <p>1. ... бравинта жужоры [bravinta ZuZor.i] </p>
   <p>2. … labardi ZuZori [лабарди жужори] </p>
   <p>3. ... ратия вужорры [ratija vuZo:rr.i] </p>
   <p>4. … ratija vuZorri [ратия вужоyрры] </p>
   <p>5. ... a brandy of highest quality </p>
   <p>066 </p>
   <p>0. Что тебе надо? 1. Со тукэ трэби (чебинэ, чейнэ)? [so tuke trebi / Cebine / Cejne] </p>
   <p>2. So kampel tuke? [со кампэл тукэ] </p>
   <p>3. Со трубул тукэ? [so trubul tuke] </p>
   <p>4. So trobul tuke? [со трубул тукэ] </p>
   <p>5. What do you need? </p>
   <p>067 </p>
   <p>0. ..яйца, молоко </p>
   <p>1. ... парнорэ (парнинько), тхуд [parnore, thud] (внимание: слово "йарэ" считается неприличным / caution: the word jare means 'testicles') </p>
   <p>2. .. jandre, thud [йандрэ, тхуд] </p>
   <p>3. ... анррэ, тхуд [anrre, thud] </p>
   <p>4. ... anrre, thud [анррэ, тхуд] </p>
   <p>5. ... eggs, milk </p>
   <p>068 </p>
   <p>0. Что ты ищешь, брат? </p>
   <p>1. Со родэса ту, пшала? [so rodesa tu, pSala] </p>
   <p>2. So rodes tu, phrala? [со родэс ту, пхрала] </p>
   <p>. Со родес ту, пхрала? [so rod'es tu, phrala] </p>
   <p>4. So rodes tu, phrala? [со родэс ту, пхрала] </p>
   <p>5. What are you looking for? </p>
   <p>069 </p>
   <p>0. Сегодня мой первый день в этой стране (в этом городе). </p>
   <p>1. Ададывэс сы миро пэрво дывэс др ада пхув (др ада форо). </p>
   <p>2. Adad'ives hin amaro perSo d'ives andre koda phuv (foros). </p>
   <p>3. Адес сы мё англуно дес анде кода пхув (андо кода форо). </p>
   <p>4. Ad'ejs si murro angluno dejs andi koda phuv (ando koda foro). </p>
   <p>5. Today is the first day I spend here in this country (in this city). </p>
   <p>070 </p>
   <p>0. Купи, что надо, в магазине. </p>
   <p>1. Тэ кинэс, со трэби, дрэ бандза. [Te kines, so trebi, dre bandza ] </p>
   <p>2. So kampel tuke, te cines andre sklepa [со кампэл тукэ, те цинэс андрэ склепа] </p>
   <p>3. Со трубул тукэ, те кинес андo дутяно [so trubul tuke te kines ando dut'ano] </p>
   <p>4. So trobul tuke, te kines andi bolta [со трубул тукэ тэ кинэс анди болта] </p>
   <p>5. Buy in the shop what do you need. </p>
   <p>ДЕНЬГИ. - MONEY. </p>
   <p>071 </p>
   <p>0. У меня сегодня... </p>
   <p>1. Мандэ дадывэс исы... [mande adad.ives isi… ] </p>
   <p>2. Mande adad'ives hin… [мандэ ададивэс hин... ] </p>
   <p>3. Манде адес сы... / Сы ма ман... [mand'e ad'es s.i… / si ma man …] </p>
   <p>4. Mande ades si… [мандэ адес си... ] </p>
   <p>5. Today I have (got)… </p>
   <p>072 </p>
   <p>0. … много денег </p>
   <p>1. ... бут ловэ (hасталя) [but love / hastal'a] </p>
   <p>2. … but love (cipale) [бут ловэ / ципале] </p>
   <p>3. ... бут лове (жюва) [but lov'e / Z'uva] </p>
   <p>4. … but love [бут ловэ] </p>
   <p>5. … a lot of money </p>
   <p>073 </p>
   <p>0. … нет (мелких) денег </p>
   <p>1. ... нанэ (тыкнорэ) ловэ (hасталя) [nane (t.iknore) love / hastal'a] </p>
   <p>2. … nane (churde) love (cipale) [нанэ (хурдэ) ловэ / ципале] </p>
   <p>3. ... най (хурде) лове (жюва) [naj (xurd'e) lov'e / Z'uva] </p>
   <p>4. … naj (xurde) love [най (хурдэ) ловэ] </p>
   <p>5. … no (small) money </p>
   <p>074 </p>
   <p>0. Брат, помоги мне! </p>
   <p>1. Помогискир мангэ, пшала (морэ)! [pomogiskir mange pSala / more] </p>
   <p>2.Phrala! Segetin (pomoZin) mange! [пхрала шегэтин / поможин мангэ] </p>
   <p>3. Те ажутис ма, пхрала (морэ)! [t'e aZutis ma phrala / more] </p>
   <p>4. Te aZutis ma, phrala! [тэ ажутис ма, пхрала] </p>
   <p>5. Help me, pal! </p>
   <p>075 </p>
   <p>0. Будь так добр, дай мне 5-6 сотен до завтра. </p>
   <p>1. Йав саво лачё, де мангэ панч-шов шэла жыко атася! </p>
   <p>2. Av ajso laCho, de Ca mange panC-Sov Selore dZi tajsa! </p>
   <p>3. Ав кацаво лашё, де ма ман вунжыле панч-шов шэл жи теhara </p>
   <p>4. Av kecavo siveSo taj de ma unZule panC-Sov Selorre Zi tehara! </p>
   <p>5. Be so kind, give me five-six hundreds till tomorrow. </p>
   <p>076 </p>
   <p>0. один два три четыре пять </p>
   <p>1. йэкх дуй трин штар панджь </p>
   <p>2. jekh duj trin Star panZ </p>
   <p>3. эк дуй трин штар панжь </p>
   <p>4. jekh duj trin Star pandZ </p>
   <p>5. 1 2 3 4 5 </p>
   <p>077 </p>
   <p>0. шесть семь восемь девять десять </p>
   <p>1. шов ефта охто инья дэш </p>
   <p>2. Sov efta ochto en'a deS </p>
   <p>3. шов эфта охто еня деш </p>
   <p>4. Sou ejfta ochto ija deS </p>
   <p>5. 6 7 8 9 10 </p>
   <p>078 </p>
   <p>0. Не забудь! </p>
   <p>1. На бистыр! [na bistir] </p>
   <p>2. Ma bister! [ма бистэр] </p>
   <p>3. На быстэр! [na bister] </p>
   <p>4. Na bister! [на бистэр] </p>
   <p>5. Do not forget (it)! </p>
   <p>079 </p>
   <p>0. Не говори так! </p>
   <p>1. На ракир акадякэ! [na rakir ad'ake] </p>
   <p>2. Ma phen avka! [ма пхэн авка] </p>
   <p>3. Те на мотхоc кодя! [t'e na mothos kod'a] </p>
   <p>4. Тe na phenes kod'a [тэ на пхэнэс кодя!] </p>
   <p>5. Don't say such things! </p>
   <p>080 </p>
   <p>0. Не делай так! </p>
   <p>1. На кэр акадякэ! [na ker ad'ake] </p>
   <p>2. Ma ker avka! [ма кэр авка] </p>
   <p>3. Те на кэрэc кодя! [t'e na keres kod'a] </p>
   <p>4. Тe na keres kod'a [тэ на кэрэс кодя!] </p>
   <p>5. Don't make such things! </p>
   <empty-line/>
   <p><strong>Примечания </strong></p>
   <p><emphasis>Баранников А.П., Cергиевский М.В.</emphasis> Цыганско-русский словарь.- М., 1938. </p>
   <p><emphasis>Деметер Р.C., Деметер П.С.</emphasis> Цыганско-русский и русско-цыганский словарь (кэлдэрарский диалект). - М., 1990. </p>
   <p><emphasis>Елоева Ф.А., Русаков А.Ю. </emphasis>Материалы по северно-русскому диалекту цыганского языка. 1 // Лингвистические исследования. 1985. Структура языка и языковые измерения. - М., 1985. </p>
   <p><emphasis>Истомин П.</emphasis> Цыганский язык. - М., 1990. </p>
   <p><emphasis>Махотин Д. </emphasis>Аджутипе прэ романи чиб (пособие по цыганскому языку). - Тверь, 1993. </p>
   <p>Программы национальных школ. Русский язык. I-II классы национальных школ Российской Федерации. - СПб., 1993. </p>
   <p><emphasis>Торопов В.Г.</emphasis> История изучения цыганского языка в России // Цыгане. - М., 1999. </p>
   <p><emphasis>Торопов В.Г.</emphasis> Словарь языка крымских цыган. - Иваново</p>
   <p><emphasis>Шэвчэнко Т</emphasis>. Думы мирэ. Шевченко Т. Думи мої... Вибранi поезiї / Пер. циг. М.Козимиренка. - Київ</p>
   <p><emphasis>Hancock I.</emphasis> A Handbook of Vlax Romani. - London, 1995.</p>
   <p><emphasis>Hubschmannova M., Sebkova H., Zigova A</emphasis>. Romsko-cesky a cesko-romsky kapesni slovnik. - Praha, 1998. </p>
   <p><emphasis>Manush L.</emphasis> Romany-Latvian-English Etymological Dictionary. - Riga, 1997. </p>
   <p><emphasis>Rishi W.R</emphasis>. Multilingual Romani Dictionary. - Chandighar, 1974. </p>
   <p>Romane karti garude lavenca. Romske hadankove karty. - Praha, 1998. </p>
   <p><emphasis>Rufertova H</emphasis>. Co uZ umim. So imar dZanav. So ma Zanav: cesko-romske povidani pro pripravne tridy. Praha, 1998. </p>
   <p><emphasis>Wolf S.A.</emphasis> Worterbuch des Rotwelsch. Deutsche Gaunersprache. - Mannheim, 1956. </p>
  </section>
 </body>
</FictionBook>
